Gelijke stand in een mène pétanque: de officiële regel uitgelegd

1.Een gelijkheid wordt niet met het oog beoordeeld

Op een pétanqueterrein kunnen twee bollen eeneiig lijken terwijl één of twee millimeter ze scheidt. De gelijkheid van punten mag dus pas worden aangekondigd na een serieuze meting. De speler die de laatste bol heeft gespeeld, of één van zijn partners, voert de eerste meting uit met een geschikt instrument. Het andere team kan op zijn beurt meten, en de scheidsrechter kan op elk moment worden geraadpleegd.

Het referentiepunt is de afstand tussen elke bol en het cochonnet. Het volstaat niet dat de bollen dicht bij elkaar liggen: ze moeten op gelijke afstand van het doel liggen, en elk aan een verschillend team behoren. Als de twee bollen van hetzelfde team zijn, is er geen gelijkheid die de kampen tegenover elkaar stelt in de zin van artikel 28.

2.Gevall 1: beide teams hebben geen bollen meer

De beurt is afgelopen en de twee bollen die het dichtst liggen, staan op gelijke afstand. Aangezien niemand het punt kan overnemen, is de beurt nihil. Geen enkel kamp scoort een punt. Het doel behoort toe aan het team dat het eerder had geworpen, wat toelaat te bepalen wie het bij de volgende beurt opnieuw zal werpen.

Deze situatie is zeldzaam maar volkomen duidelijk. Men mag de teams niet scheiden met een tweede blik, een schatting van het terrein of een fair-play regel ter plekke verzonnen. Als de meting de gelijkheid bevestigt en de bollenvoorraden uitgeput zijn, verandert de score niet.

3.Gevall 2: slechts één team heeft nog bollen

Als team A en team B hun dichtstbijliggende bollen op gelijke afstand hebben, maar slechts team A nog bollen in handen heeft, speelt team A ze. Ze scoort daarna evenveel punten als bollen die uiteindelijk dichter bij het cochonnet worden geplaatst dan de dichtstbijzijnde tegenstandersbol.

De formulering is belangrijk: bollen bezitten geeft niet automatisch alle punten. Elke overgebleven bol moet worden gespeeld en beoordeeld. Een team kan een voorzichtige aanleg aaneenschakelen, het punt missen, en dan de score ongewijzigd laten; ze kan ook twee plaatsingen slagen en de gelijkheid in een winnende beurt veranderen. Het schot is niet verplicht: de keuze hangt af van de positie en het risico.

Voorbeeld: na de gespeelde bollen staat één bol van elk team op gelijke afstand. Team rood houdt twee bollen, team blauw houdt er geen. Rood speelt een eerste bol die dichterbij komt: ze neemt een punt. Haar tweede bol eindigt achter de blauwe bol: ze neemt geen bijkomend punt. De beurt levert dus één punt op aan rood, niet twee.

4.Gevall 3: beide teams hebben nog bollen

Wanneer elk team nog bollen heeft, is het het team dat de laatste bol heeft gespeeld dat als eerste opnieuw speelt. Daarna speelt het andere team op zijn beurt, enzovoort. Deze beurteling gaat door tot het punt aan één kamp toebehoort. Het reglement vraagt niet om tegelijk opnieuw te spelen of te loten.

Zodra een team het punt neemt, hernam de gebruikelijke logica: het team dat het punt niet heeft, speelt. Als de gelijkheid aanhoudt na een bol aan elke kant, zet men de beurteling voort. Zodra een team alleen overblijft om bollen te bezitten, past men gevaal 2 toe: ze speelt ze en telt enkel diegene die vóór de beste tegenstandersbol eindigen.

5.Hoe de punten tellen na de gelijkheid?

De telling begint pas wanneer de situatie is beslecht. Het team dat de dichtstbijzijnde bol bezit, scoort een punt voor deze bol, daarna voegt elke bijkomende bol van hetzelfde team die vóór de beste tegenstandersbol ligt een punt toe. De bollen achter deze referentie tellen niet mee.

Men moet ook controleren dat de bollen nog geldig zijn. Een bol die volledig in verboden terrein is gepasseerd, komt niet in de telling. Als ze terugkeert door een helling of een obstakel, blijft ze nihil en wat ze heeft verplaatst moet volgens de van toepassing zijnde regels terug op zijn plaats worden gezet. Een gelijkheidsmeting herstelt een reeds nihil bol niet.

6.De rol van de scheidsrechter en de juiste gebaren

De scheidsrechter kan vóór, tijdens of na de metingen worden geraadpleegd, maar men moet hem roepen vóór de bollen op te rapen. Een bol die vóór de puntentelling wordt weggenomen, is nihil en geen betwisting kan daarna de fout herstellen. Men laat de positie dus intact, men markeert indien nodig en men meet methodisch.

In een toernooi moet de kapitein of de speler die de laatste bol heeft geworpen, de meting kalm aankondigen. De tegenstanders hebben het recht om te controleren. Het is geen gebrek aan vertrouwen: het is het normale functioneren van een regel die soms op enkele millimeters beslist. Een tegenstrijdige meting moet door de scheidsrechter worden beslecht, wiens beslissing op het terrein onherroepelijk is.

FAQ — Gelijkheid van bollen en punten

Gerelateerde artikels

Referentie: officieel reglement FIPJP, artikelen 25, 26, 27 en 28. De FIPJP geeft aan dat er voor 2026 geen wijziging van het spelreglement is beslist.